Ấn phẩm đặc biệt
MỘT CÔNG TRÌNH XUẤT BẢN XỨNG TẦM DI SẢN NGUYỄN GIA TRÍ
Giữa rất nhiều danh họa của mỹ thuật Việt Nam, điều gì khiến Nguyễn Gia Trí vẫn luôn được nhắc đến như một tượng đài của nghệ thuật sơn mài?
Tên tuổi của ông được bồi đắp qua những tìm tòi bền bỉ trong suốt cuộc đời sáng tạo. Từ chất liệu sơn ta truyền thống, Nguyễn Gia Trí mở ra một ngôn ngữ tạo hình mới, đưa sơn mài trở thành một loại hình hội họa mang vị thế trong nghệ thuật hiện đại. Những tìm tòi đó góp phần định hình một chương quan trọng trong lịch sử mỹ thuật Việt Nam thế kỷ XX.
Ấn phẩm mở ra cánh cửa bước vào thế giới ấy qua những tác phẩm, tư liệu và câu chuyện được tuyển chọn, kết nối trong một mạch kể liền lạc. Từ đó, độc giả có cơ hội đến gần hơn với con người, tư tưởng nghệ thuật và di sản mà Nguyễn Gia Trí để lại cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
HÀNH TRÌNH CUỘC ĐỜI
Nguyễn Gia Trí sinh ra tại Chương Mỹ, tỉnh Hà Đông (nay thuộc Hà Nội)
1908
KHỞI ĐẦU MỘT HUYỀN THOẠI
Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương - Hà Nội
1932-1936
NHỮNG NĂM HỌC TẬP
Rong ruổi, quan sát và thử nghiệm với hội họa qua các chuyến đi từ Hà Nội tới các tỉnh trung du bắc bộ
1937-1941
NHỮNG DẤU CHÂN ĐẦU TIÊN
Từ Vụ Bản • Châu Lạc Sơn (Hòa Bình) • Nhà tù Sơn La • Hà Nội • Thượng Hải (Trung Quốc) • Hồng Kông • Hà Nội • Thủ Dầu Một (Bình Dương)
1941-1953
NHỮNG NĂM BIẾN ĐỘNG
Nguyễn Gia Trí ở Sài Gòn, ngày càng đi sâu vào sơn mài và tìm thấy tiếng nói riêng
1953 – 1975
KHẲNG ĐỊNH TẦM VÓC NGHỆ THUẬT
Lặng lẽ sáng tác tại TP. Hồ Chí Minh. Một đời sáng tạo khép lại, để lại một di sản có ảnh hưởng sâu rộng đến mỹ thuật Việt Nam.
1975 – 1993
KẾT TINH MỘT ĐỜI NGHỆ THUẬT
MỘT DI SẢN NGHỆ THUẬT VƯỢT THỜI GIAN
Nguyễn Gia Trí là một trong những gương mặt có ảnh hưởng sâu rộng nhất của mỹ thuật Việt Nam thế kỷ XX. Từ những thử nghiệm đầu tiên với chất liệu sơn ta, ông đã mở ra một ngôn ngữ tạo hình mới, đưa sơn mài vượt khỏi giới hạn của nghề thủ công để trở thành một loại hình hội họa có vị thế trong nghệ thuật hiện đại.
Những tác phẩm như Thiếu nữ bên hoa phù dung, Vườn xuân Trung Nam Bắc, bình phong Thiếu nữ trong vườn với mặt sau là phong cảnh, cùng nhiều sáng tác ở giai đoạn cuối đời đã cho thấy một hành trình sáng tạo không ngừng nghỉ. Qua từng lớp sơn, vàng, bạc, vỏ trứng và son thếp, Nguyễn Gia Trí tạo nên một không gian hội họa giàu chiều sâu, nơi ánh sáng dường như được sinh ra từ chính chất liệu.
Di sản của ông tiếp tục hiện diện trong các bảo tàng, bộ sưu tập tư nhân và những công trình nghiên cứu về mỹ thuật Việt Nam. Nhiều tác phẩm đã trở thành dấu mốc của nghệ thuật sơn mài, được giới chuyên môn, nhà sưu tập và các tổ chức nghệ thuật trong và ngoài nước ghi nhận như những thành tựu tiêu biểu của hội họa Việt Nam hiện đại.
Nguyễn Gia Trí
Nguyễn Gia Trí, Vườn xuân Trung Nam Bắc (bản 5 tấm vóc ghép), sơn mài, sưu tập Hà Quốc Thái.
Nguyễn Gia Trí, Spring Garden of the Central, Southern, Northern Regions (five-panel composite version), lacquer painting, Collection of Hà Quốc Thái.
Nguyễn Gia Trí, Thiếu nữ bên hoa phù dung (tác phẩm mẫu), 1944, sơn mài trên giấy, 71 × 102 cm, sưu tập Hà Quốc Thái.
Nguyễn Gia Trí, Young Woman beside Hibiscus (study artwork), 1944, lacquer on paper, 71 × 102 cm, Hà Quốc Thái Collection.
Nguyễn Gia Trí, Sen cuối hạ, sơn mài, 79 × 120 cm, sưu tập Hà Quốc Thái.
Nguyễn Gia Trí, Lotus at Summer’s End, lacquer painting, 79 × 120 cm, Hà Quốc Thái Collection
Nguyễn Gia Trí, Thiếu nữ bên hoa hồng, sơn mài, 46 × 74 cm, sưu tập Hà Quốc Thái.
Nguyễn Gia Trí, Young Woman with Roses, lacquer painting, 46 × 74 cm, Hà Quốc Thái Collection.
Nguyễn Gia Trí, Thiếu nữ trong sắc son, sơn mài, 36.8 × 44.5 cm, sưu tập Hà Quốc Thái.
Nguyen Gia Tri, Young Woman in Vermilion, lacquer, 36.8 × 44.5 cm. Collection of Ha Quoc Thai.
Nguyễn Gia Trí, Ra khơi III, sơn mài, 36.8 × 44.5 cm, sưu tập Hà Quốc Thái.
Nguyen Gia Tri, Setting Sail III, lacquer, 36.8 × 44.5 cm. Collection of Ha Quoc Thai.
Nguyễn Gia Trí, Thiếu nữ trong vườn xuân, sơn mài, 61 × 84 cm, sưu tập Hà Quốc Thái.
Nguyễn Gia Trí, Young Women in the Spring Garden, lacquer painting, 61 × 84 cm, Hà Quốc Thái Collection
Nguyễn Gia Trí, Thiếu nữ trong gió xuân, sơn mài, 66 × 89 cm, sưu tập Hà Quốc Thái.
Nguyễn Gia Trí, Young Woman in the Spring Breeze, lacquer painting, 66 × 89 cm, Hà Quốc Thái Collection.
Nguyễn Gia Trí, Giấc mộng son, sơn mài, 71 × 122 cm, sưu tập Hà Quốc Thái.
Nguyễn Gia Trí, Crimson Dream, lacquer painting, 71 × 122 cm, Hà Quốc Thái Collection
Nguyễn Gia Trí, Vườn xuân I (tác phẩm mẫu), màu nước – mực trên giấy, 58 × 76 cm, sưu tập Hà Quốc Thái.
Nguyễn Gia Trí, Spring Garden I (model work), watercolor and ink on paper, 58 × 76 cm, Hà Quốc Thái Collection. Hà Quốc Thái Collection 1
Nguyễn Gia Trí, Vũ khúc thiên thai, sơn mài, 240 × 122 cm, sưu tập Hà Quốc Thái.
Nguyễn Gia Trí, Celestial Dance, lacquer on panel, 240 × 122 cm, Hà Quốc Thái Collection
Nguyễn Gia Trí, Thiếu nữ bên ghềnh suối, sơn mài, 66 × 87,6 cm, sưu tập Hà Quốc Thái.
Nguyen Gia Tri, Young Women by the Stream, lacquer painting, 66 × 87,6 cm, Ha Quoc Thai Collection.
Về ấn phẩm "Nguyễn Gia Trí - Huyền thoại sơn mài Việt Nam"
MỞ RA MỘT DI SẢN
375 trang, kích thước 25x35cm. Hơn 200 tác phẩm và tư liệu. Một hành trình nghệ thuật.
Ấn phẩm song ngữ Việt – Anh đưa người đọc đi qua cuộc đời, quá trình sáng tạo và di sản của Nguyễn Gia Trí — một trong những tên tuổi định hình mỹ thuật Việt Nam thế kỷ XX.
Những tác phẩm, phác thảo, tư liệu lưu trữ và câu chuyện được tuyển chọn mở ra một góc nhìn sâu hơn về người nghệ sĩ đã đưa sơn mài Việt Nam từ truyền thống bước vào một ngôn ngữ nghệ thuật mới.
Nguyễn Gia Trí - Phía sau những kiệt tác
Một cuộc đời nhiều biến động, những tìm kiếm bền bỉ và câu chuyện phía sau những tác phẩm đã làm nên tên tuổi Nguyễn Gia Trí.
Nguyễn Gia Trí - Huyền thoại sơn mài Việt Nam
NỘI DUNG CHÍNH CUỐN SÁCH
Hai chương, hai góc nhìn — cùng đi đến một Nguyễn Gia Trí sâu sắc hơn.
Từ con người đến nghệ thuật, từ những biến động của một đời người đến những giá trị còn lại trong lịch sử mỹ thuật, cuốn sách lần theo hành trình hình thành một nghệ sĩ và vị trí của ông trong nền mỹ thuật Việt Nam hiện đại.
Đằng sau những tác phẩm đã trở thành biểu tượng là một con người, một hành trình sáng tạo và một dấu ấn nghệ thuật vượt thời gian.
CHƯƠNG I: NGUYỄN GIA TRÍ — NHỮNG NẺO ĐƯỜNG SÁNG TẠO
Từ những năm học Mỹ thuật Đông Dương, những chuyến đi, những biến động của thời cuộc đến những tìm kiếm về hình, màu và chất liệu, chương sách lần theo con đường Nguyễn Gia Trí trở thành nghệ sĩ.
Chương I là phần trọng tâm kể về con người Nguyễn Gia Trí và hành trình hình thành một nghệ sĩ. Qua những dấu mốc của cuộc đời, cuốn sách lần theo những chặng đường học tập, sáng tác, lưu lạc, tù đày và trở về; từ đó cho thấy những trải nghiệm sống đã đi cùng quá trình hình thành tư duy nghệ thuật của ông như thế nào.
Phần “Tổng quan” mở ra câu chuyện về con đường nghệ thuật và những dấu chân lưu lạc của Nguyễn Gia Trí, đồng thời có những suy ngẫm từ nhà sưu tập Hà Quốc Thái về mối duyên với người nghệ sĩ và di sản ông để lại.
Tiếp đó, hành trình được mở rộng qua tám phần, từ những năm sau khi tốt nghiệp Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, những năm tháng từ Vụ Bản – Châu Lạc Sơn đến Nhà tù Sơn La, thời kỳ bị quản thúc tại Hà Nội, những năm lưu vong, giai đoạn an trí tại Thủ Dầu Một, đến thời kỳ xác lập tầm vóc nghệ thuật và những năm cuối đời.
Khép lại hành trình ấy là “Con đường trừu tượng” – một hướng tiếp cận đưa người đọc đến gần hơn với những chuyển biến trong tư duy tạo hình và những tìm kiếm vượt ra ngoài những khuôn mẫu quen thuộc.
Đây là chương để gặp Nguyễn Gia Trí trước khi nhìn ông qua danh hiệu một danh họa.
CHƯƠNG II: SỰ GHI NHẬN VÀ DI SẢN NGHỆ THUẬT
Qua tư liệu, báo chí, nghiên cứu và sưu tập Hà Quốc Thái, chương sách nhìn lại vị trí của Nguyễn Gia Trí trong lịch sử mỹ thuật Việt Nam. Bạn hữu, giới chuyên môn và những tờ báo đương thời chia sẻ cảm nhận về ông.
Nếu Chương I kể câu chuyện về hành trình trở thành Nguyễn Gia Trí, Chương II đặt ông trong một không gian rộng hơn: cách giới nghệ thuật, báo chí, giới nghiên cứu và các thế hệ sau nhìn nhận ông.
Phần “Triển lãm và sự tiếp nhận” mở ra quá trình tác phẩm Nguyễn Gia Trí được giới thiệu và đón nhận trong đời sống nghệ thuật.
Từ đó, cuốn sách đi sâu vào những nhận định về Nguyễn Gia Trí, bao gồm các đánh giá của giới mỹ thuật Việt Nam đương thời trong giai đoạn 1939–1944, những tiếng nói trên báo chí quốc tế thời thuộc địa và những nghiên cứu mỹ thuật quốc tế về ông.
Phần “Những ghi nhận sau một đời lặng lẽ” đưa người đọc đến với những đánh giá được hình thành sau một chặng đường dài sáng tác. Tiếp theo là “Tư tưởng nghệ thuật Nguyễn Gia Trí”, nơi những quan niệm phía sau sáng tác được đặt thành một vấn đề để suy ngẫm.
Đặc biệt, phần “Toàn cảnh sáng tác Nguyễn Gia Trí trong sưu tập Hà Quốc Thái” mở ra một góc nhìn từ bộ sưu tập, giúp người đọc tiếp cận di sản của ông qua một hệ thống tác phẩm được sưu tập và lưu giữ.
Đây là chương chuyển câu chuyện từ một người nghệ sĩ sang vị trí của ông trong ký ức và lịch sử nghệ thuật.
Các phiên bản ấn phẩm
BA PHIÊN BẢN, BA CÁCH GÌN GIỮ DI SẢN
STANDARD
Đọc và khám phá thế giới Nguyễn Gia Trí qua nội dung song ngữ, tác phẩm và tư liệu được tuyển chọn.
COLLECTOR’S — 80 BẢN
Một ấn phẩm dành cho người muốn lưu giữ di sản, đi cùng hộp sơn mài thủ công và bản tranh khắc nguyên bản của Yuroz.
DELUXE — 20 BẢN
Phiên bản đặc biệt nhất, với hộp sơn mài thủ công và hai bản tranh khắc của Yuroz — một nguyên bản, một được nghệ sĩ tô màu hoàn toàn bằng tay.
Từ ấn phẩm dành cho người yêu nghệ thuật (Standard Edition) đến những phiên bản dành cho người sưu tầm (Collector’s Edition và Deluxe’s Edition).
Standard Edition được xuất bản dành cho những độc giả yêu hội họa, mỹ thuật và văn hóa Việt Nam. Collector’s Edition (80 bản) và Deluxe Edition (20 bản) được phát hành giới hạn dành cho giới sưu tập và những người mong muốn lưu giữ ấn phẩm như một giá trị nghệ thuật lâu dài.
Hai phiên bản giới hạn được đặt trong hộp sơn mài chế tác thủ công, hoàn thiện bởi các họa sĩ sơn mài Việt Nam qua nhiều công đoạn tỉ mỉ. Từ lựa chọn chất liệu, tạo vóc, phủ sơn, mài và hoàn thiện bề mặt, từng chiếc hộp đều lưu giữ dấu ấn sáng tạo của người họa sĩ, tạo nên sự cộng hưởng giữa nghệ thuật xuất bản và nghệ thuật sơn mài truyền thống.
Collector’s Edition lưu giữ một bản tranh khắc nguyên bản do họa sĩ đương đại người Mỹ nổi tiếng Yuroz sáng tác dành riêng cho dự án như một lời tri ân đối với Nguyễn Gia Trí. Được biết đến với ngôn ngữ hội họa giàu biểu cảm, Yuroz có tác phẩm hiện diện trong nhiều bộ sưu tập cá nhân, các tổ chức nghệ thuật và bảo tàng tại nhiều quốc gia. Bản tranh khắc được thực hiện riêng cho ấn phẩm, đánh dấu cuộc gặp gỡ giữa cảm quan của một họa sĩ đương đại với di sản của bậc thầy sơn mài Việt Nam.
Deluxe Edition lưu giữ hai bản tranh khắc của Yuroz. Bản thứ nhất giữ nguyên bản khắc gốc của họa sĩ. Bản thứ hai được chính Yuroz tô màu và hoàn thiện hoàn toàn bằng tay cho từng số phát hành, để mỗi tác phẩm mang một sắc thái và dấu ấn sáng tạo riêng.
Những lớp màu được tạo nên bằng cảm xúc, trực giác và sự ứng tác của người nghệ sĩ, mở ra cuộc đối thoại giữa hai thế hệ họa sĩ, hai nền văn hóa và hai ngôn ngữ tạo hình. Ở đó, lòng kính trọng, sự đồng cảm và niềm mến mộ mà Yuroz dành cho Nguyễn Gia Trí được gửi gắm trong từng gam màu. Deluxe Edition vì thế vượt lên giá trị của một công trình xuất bản để trở thành sự kết tinh của nghệ thuật xuất bản, hội họa và tinh thần sưu tầm — một dấu ấn được gìn giữ và truyền lại qua nhiều thế hệ.
NHỮNG TIẾNG NÓI TỪ DI SẢN
Những ký ức, nghiên cứu và cuộc đối thoại nghệ thuật mở ra những góc nhìn khác nhau về Nguyễn Gia Trí.
“Mục đích của cuốn sách này là mở ra một cái nhìn đa chiều: về một nghệ sĩ luôn thao thức tìm kiếm bản chất của cái đẹp, không ngừng thử thách mọi giới hạn hình thức, và luôn đặt nghệ thuật vào quỹ đạo sáng tạo tự do.”
“Nguyễn Gia Trí không chỉ là một tên tuổi của mỹ thuật Việt Nam, mà còn là minh chứng sống động cho khát vọng đưa nghệ thuật Việt chạm tới tầm vóc nhân loại.”
NGUYỄN HẢI YẾN
Nhà nghiên cứu mỹ thuật · Đồng tác giả
“Có những cuộc gặp định đoạt cả một quãng đời. Những mảnh ghép còn lại trong đời sống của Nguyễn Gia Trí dần tụ hợp, tạo nên một bộ sưu tập trọn vẹn hơn về hành trình nghệ thuật của ông.”
“Cuốn sách này, vì thế, không chỉ là lời tri ân với họa sĩ Nguyễn Gia Trí, mà còn là lời chia tay tôi gửi đến Tuệ — người bạn thân đã đi vào cõi vĩnh hằng, nhưng vẫn kịp gửi lại cho tôi trách nhiệm hoàn thành ước nguyện của anh.”
HÀ QUỐC THÁI
Nhà sưu tập · Đồng tác giả
“Nguyễn Gia Trí để lại một vị trí đặc biệt trong lịch sử mỹ thuật Việt Nam. Khi đọc lại tư liệu, các bài viết và những nghiên cứu về ông, tôi càng thấy rõ chiều sâu trong hành trình sáng tạo ấy. Việc tham gia hiệu đính cuốn sách cho tôi cơ hội nhìn lại di sản của Nguyễn Gia Trí từ nhiều góc độ, và hiểu thêm vì sao những tác phẩm của ông vẫn có sức sống lâu dài đến hôm nay.”
MICHAEL JOHNSON
Chủ tịch PICTURE Art Foundation · Hiệu đính
“Lần đầu tìm hiểu về Nguyễn Gia Trí, tôi bị cuốn hút bởi cách ông sử dụng sơn mài để tạo nên một thế giới rất riêng. Càng tìm hiểu, tôi càng cảm nhận được sự tự do và chiều sâu trong tư duy hội họa của ông. Được thực hiện một tác phẩm dành cho dự án này là một trải nghiệm đặc biệt đối với tôi. Tôi cảm thấy như đang có một cuộc trò chuyện với một người nghệ sĩ thuộc một thế hệ khác, qua màu sắc, chất liệu và ngôn ngữ hội họa.”
YUROZ
Họa sĩ đương đại người Mỹ
